Spanje voert een verplicht statiegeldsysteem in voor blikjes en flessen in bars, restaurants en supermarkten. Klanten betalen voortaan een paar cent extra per verpakking, maar krijgen dat bedrag volledig terug bij inlevering. Dat is althans de theorie, maar hoe gaat dat in de praktijk werken?
Het gaat om het Sistema de Depósito, Devolución y Retorno (SDDR), het statiegeldsysteem voor drankverpakkingen, dat de Spaanse overheid invoert om te voldoen aan Europese recyclingdoelen. De maatregel raakt iedereen die in Spanje een blikje fris, een biertje, een sapje of een waterfles koopt, van de vaste bewoner tot de vakantieganger op het terras. Achterliggende reden is simpel: Spanje haalt zijn recyclingdoelen al jaren niet en Brussel duldt dat niet langer.
Volgens de Spaanse tv-zender en nieuwswebsite Telecinco geldt de regeling sinds 12 augustus. De redactie baseert zich op artikel 45 van het Real Decreto 1055/2022, dat voorschrijft dat een statiegeldsysteem verplicht wordt zodra een land de wettelijke inzameldoelen niet haalt. Precies dat scenario doet zich nu voor.
Hoe werkt het statiegeld in de praktijk?
Supermarkten, bars en winkels moeten voortaan automaten plaatsen waar klanten hun lege verpakking kunnen inleveren. De machine scant de barcode en betaalt het statiegeld terug, mits het blikje of de fles nog in redelijke staat verkeert. Winkels zijn ook verplicht verpakkingen terug te nemen die elders zijn gekocht. Op papier klinkt dat goed, maar hoe dat in de praktijk gaat uitpakken moet nog blijken.
Hoeveel statiegeld betaal je straks?
In Spanje bedraagt het bedrag ongeveer 10 cent per verpakking. Ter vergelijking: in Nederland is dit 15 cent voor blikjes en kleine plastic flesjes, 25 cent voor grote plastic flessen, en tussen de 10 en 20 cent voor glas. In Duitsland is het bedrag vastgesteld op 25 cent voor plastic flessen en tussen de 8 en 15 cent voor glas. De Spaanse overheid benadrukt expliciet dat het hier niet gaat om een belasting, maar om een fianza, een borgsom die volledig wordt terugbetaald.
Waarom moet Spanje dit nu wel doorvoeren?
Europese regels schrijven voor dat lidstaten minstens 70 procent van hun wegwerpverpakkingen apart inzamelen. Spanje bleef in 2023 steken op 41,3 procent, ruim onder de norm. Het doel ligt inmiddels op 90 procent, en dat is zonder statiegeldsysteem niet haalbaar, aldus de Spaanse regering.
Wel is het beeld rond de exacte invoeringsdatum minder eenduidig dan Telecinco meldt. Mogelijk is dat de invoering van het statiegeldsysteem in Spanje mogelijk pas in 2029 rond is, doordat de Comunidad de Madrid vergunningen voor de uitvoerende organisaties al maandenlang blokkeert. Of het systeem dus daadwerkelijk landelijk operationeel is, of dat de wettelijke verplichting formeel ingaat zonder dat de automaten al overal staan, blijft daarmee een punt om in de gaten te houden.
Wat betekent dit voor Nederlanders en Belgen?
Voor wie uit Nederland of België komt, voelt het systeem vertrouwd: daar bestaat statiegeld al decennia. Toch is de Spaanse horeca een ander verhaal. Bars mogen mogelijk een uitzondering krijgen wanneer je het drankje ter plaatse opent en leeg achterlaat. Reken in ieder geval op een paar cent extra op de kassabon als je een blikje meeneemt van het terras.
De verpakkingen die onder de nieuwe regel vallen, zijn plastic flessen, blikjes en brikken tot drie liter, inclusief de gewone flesjes water, fris, sap en bier die dagelijks over de toonbank gaan.
(Bron: SpanjeVandaag 13/08/2026)
